Przemówienie Marszałka Województwa Śląskiego z okazji Święta 3 Maja

Katowice 2003

Szanowni Państwo,

Dzisiaj mija 212 lat od dnia, który w dziejach Polski zapisał się jako jeden z najważniejszych i najchlubniejszych rozdziałów.
Trzeciego maja 1791 roku nasi przodkowie podjęli ambitną i bezprecedensową próbę dogłębnej reformy państwa. Uchwalenie Konstytucji przez Sejm Wielki było aktem przełomowym, zarówno w sensie politycznym jak i moralnym. Powstała pierwsza w Europie i - po Stanach Zjednoczonych - druga na świecie, ustawa zasadnicza.
W Polsce zniewolonej rozbiorami i przez 123 lata nieobecnej na mapie Europy, Konstytucja 3 Maja określała podwaliny trwałego i sprawnie zarządzanego organizmu państwowego. Wprowadzała wiele nowatorskich rozwiązań ustrojowych.
Postanowienia "Ustawy Rządowej" skłaniają do myślenia o nieustannej, dzielonej przez wszystkich obywateli, odpowiedzialności za losy Rzeczpospolitej.
Do refleksji skłania także ówczesna klęska idei zawartych w owym dokumencie. Dzieło tej, wyprzedzającej swoje czasy Konstytucji, zniszczyła obca przemoc i haniebna zdrada. Jednak przesłanie płynące z owej klęski nadal zachowuje swoją aktualność: Wolność nigdy nie jest dana na zawsze. Jest skarbem, którego ochrona staje się obowiązkiem każdego nowego pokolenia.

Szanowni Państwo,

3 maja jest w historii naszego regionu dniem szczególnym. Dzisiaj obchodzimy także 82 rocznicę wybuchu III Powstania Śląskiego. Dokładnie 130 lat po uchwaleniu Konstytucji 3 Maja, Ślązacy postanowili zbrojnie przywrócić swoją ziemię Ojczyźnie.
Jak co roku składamy w tym miejscu hołd powstańcom śląskim, których bohaterski zryw z 3 maja 1921 roku w historii Polski zapisał się złotymi literami. W dokonaniach Wojciecha Korfantego i dowodzonych przez Niego bohaterów tego zwycięskiego powstania dostrzegamy wyraźne analogie do idei zawartych w Konstytucji 3 Maja.
W dziejach naszej Ojczyzny oraz w historii nowoczesnego świata - także tej najnowszej - takich analogii odnaleźć można wiele. Minione 200 lat to okres nieuchronnego upadku dyktatur i totalitarnych ustrojów.
Mimo niedoskonałości i niekiedy bolesnych skutków ubocznych jej wprowadzania, demokracja i praworządność nie doczekały się lepszej alternatywy.
Polska XXI wieku należy do wielkiej rodziny demokratycznych narodów świata.
Przed nami nowe, ambitne wyzwania. Pragniemy budować III Rzeczpospolitą na miarę nadziei i aspiracji jej obywateli. Chcemy liczyć się w świecie i współtworzyć przyszłość Europy. Nasze ambicje trafnie określił Prymasa Tysiąclecia - Kardynał Stefan Wyszyński:
"My jesteśmy narodem ambitnym, który stawia sobie wielkie wymagania. Każda rzecz wielka musi kosztować i musi być trudna. Tylko rzeczy małe i liche są łatwe".

Szanowni Zebrani,

Obecnie żyjemy w państwie stabilnym i gospodarczo wiarygodnym.
Przynależność do NATO daje nam poczucie bezpieczeństwa. Jednak proces przebudowy i wdrażania reform odsłania trudności, których nie sposób uniknąć przy tak wielkiej operacji naprawy naszego wspólnego domu. Myślę tu o wielu bolesnych problemach - bezrobociu, konieczności tworzenia nowych miejsc pracy, transporcie publicznym, służbie zdrowia, oświacie, ochronie środowiska...
Jednak droga, jaką przeszli nasi przyszli partnerzy z unijnej Piętnastki oraz płynąca z ich pozytywnych doświadczeń wiara w prawdopodobieństwo uporania się z dręczącymi nas przeszkodami, skłaniają do obrania kierunku już sprawdzonego przez pracowitych, przedsiębiorczych i cierpliwych Europejczyków.

Szanowni Państwo,

Ja także mam nadzieję, że już wkrótce staną się faktem słowa przytoczone przez Pana Wojewodę i wypowiedziane na powitanie Europy przez prezydenta Kwaśniewskiego u stóp Akropolu.
Po podpisaniu w Atenach przez nasz rząd protokołu akcesyjnego, Polskę czeka kolejne wydarzenie o historycznym wymiarze. 7 i 8 czerwca oddajmy nasze głosy w referendum o przystąpieniu Rzeczpospolitej do Unii Europejskiej kierując się tymi samymi przesłankami, które 212 lat temu inspirowały polskich patriotów do stworzenia dokumentu uznawanego przez historyków za europejski drogowskaz ku wolności i demokracji.
Województwo Śląskie, podobnie jak cała Polska, przeżywa trudny okres. Obcując z konsekwencjami ogólnokrajowego kryzysu niesiemy dodatkowy ciężar w postaci dotkliwych problemów górnictwa i przemysłu ciężkiego. Uporanie się z nimi wymaga wsparcia ze strony rządu oraz powszechnej mobilizacji środowisk politycznych i gospodarczych, związków zawodowych oraz lokalnych samorządów. Konieczna jest współpraca na rzecz tworzenia nowych miejsc pracy w sektorze usług oraz branżach alternatywnych wobec węgla i stali. Samorząd Województwa nie ustaje w pracy na rzecz łagodzenia skutków restrukturyzacji górnictwa i przemysłu ciężkiego. Opracowujemy programy przeciwdziałające rosnącemu bezrobociu.
W Warszawie i Brukseli zabiegamy o środki na ich finansowanie.

Szanowni Zebrani,

Konstytucja 3 Maja uczy nas, iż dla osiągnięcia ważnych, społecznych celów warto rezygnować z partykularnych interesów i stawać ponad podziałami. Ustrojowe i społeczne reguły określone w "Ustawie Rządowej" zaskakują ponadczasową aktualnością. Ci, którzy nadal pragną je respektować, dają wyraz szlachetnej odpowiedzialności za naszą historyczną spuściznę oraz wypełniają moralne zobowiązania wobec dzisiejszych i przyszłych pokoleń.
Zróbmy wszystko, aby program potrzebnych nam reform nie podzielił losu Konstytucji sprzed 212 lat.

Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego ul. Ligonia 46, 40-037 Katowice