Schemat przeprowadzania badań przesiewowych w monitorowaniu chorych zagrożonych rozwojem raka wątrobowokomórkowego

Grupy chorych, których należy poddać badaniom przesiewowym:

1. Chorzy zakażeni HBV:
   • z marskością wątroby
   • bez potwierdzonej marskości wątroby z wysoką wiremią HBV-DNA
   • z aktywnością zapalną dużego stopnia stwierdzoną w biopsji wątroby
   • bez marskości wątroby ze współzakażeniami HIV i/lub HCV
2. Chorzy z marskością wątroby na tle:
   • przewlekłego zapalenia wątroby t. C
   • alkoholowej choroby wątroby
   • hemochromatozy
   • pierwotnej marskości żółciowej
   • niedoboru alfa-1 antytrypsyny
   • niealkoholowego stłuszczeniowego zapalenia wątroby
   • autoimmunologicznego zapalenia wątroby
3. Inni chorzy:
   • rak wątrobowokomórkowy rozpoznany u członków bliskiej rodziny

Testy używane w badaniach przesiewowych

W badaniach przesiewowych służących do wczesnego wykrywania raka watrobowokomórkowego stosowane jest:

1. oznaczenie stężenia alfa-fetoproteiny (AFP) w surowicy,
2. badanie ultrasonograficzne.

Badania AFP jest mało czułe w wykrywaniu wczesnych postaci HCC przy stężeniu 20 ng/ml wykazuje czułość ok. 60 %. Pomiędzy wartościami 20 a 200 ng/dl odnotowano wartości u chorych z przewlekłymi chorobami wątroby, a przy stężeniu 200 ng/ml tylko 60 % wyników pozytywnych w HCC. Rolę oznaczania AFP określić należy, zatem jako diagnostyczną, przy stężeniach >200 mg/dl. W testach przesiewowych rolę tego badania należy uznać jedynie jako pomocniczą.

Podstawowym testem przesiewowym we wczesnej diagnostyce HCC jest badanie ultrasonograficzne wątroby. USG jako badanie przesiewowe wykazuje czułość w granicach 65-80% oraz specyficzność >90%.

Kojarzenie tych testów zwiększa zarówno stopień wykrywalności, jak i odsetek wyników fałszywie dodatnich (do ok. 7,5%).

Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego ul. Ligonia 46, 40-037 Katowice